بێ هەوڵی دووەم: تونێلێکی ناوەوە لە ڕاستیدا چی لە مەترسییەکانی وینگسویت کەمدەکاتەوە

بێیس جەمپێکی وینگسویت (wingsuit BASE jump) لە نێوان ٢٠ بۆ ٩٠ چرکە فڕینی ڕاستەقینە دەدات بە فڕۆکەوانەکە، بەپێی شوێنی دەرچوون و سروشتی زەوییەکە. زۆرجار هەڵەیەک کە لە سێ چرکەی یەکەمدا دەکرێت، لەو کاتەی ماوەتەوە چارەسەر ناکرێت. لە ناو ئەو بازدانەدا هیچ هەوڵێکی دووەم بوونی نییە — هەر شتێک کە فڕۆکەوانەکە دواتر دەیکات دەبێت لە جاری یەکەمدا ڕاست بێت، چونکە زەوی نزیکە و مامۆستایەک کە لە خاڵی دەرچوونەکە وەستاوە ناتوانێت دەستی بگاتە ناو هەوا و هێڵێکی خراپ چاک بکاتەوە.

ئەمە ئەو هاوکێشەیەیە کە تونێلێکی ناوەوە دەیگۆڕێت — بە ڕاستگۆیی بەشێکی، نەک هەمووی.

---

١. مەترسییەکە، بە ڕوونی

ئەو کۆمەڵەیەی بێیس جەمپی وینگسویت کە زۆرترین لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە — بازدەرەکان لە Kjerag Massif لە نەرویج، کە شوێنێکی باش بەڕێوەبراوە و فڕۆکەوانی شارەزای لێیە — ڕێژەیەکی بڵاوکراوەی گیانلەدەستدانیان بەرهەمهێناوە کە نزیکەی یەک مردنە لە هەر ٢,٣١٧ بازدانێکدا. لێکۆڵینەوە فراوانترەکان لەسەر کۆمەڵە کەمتر کۆنترۆڵکراوەکان مەودایەکی زۆر فراوانتر نیشان دەدەن، لە نزیکەی ٠.٠٤٪ تا ١.٦٧٪ی بازدانەکان بە مەرگ کۆتاییان دێت بەپێی ئەوەی کێ بازدەدات و لە کوێ. وینگسویتەکان بەشێکی زۆر ناهاوسەنگ لە گیانلەدەستدانەکانی بێیس جەمپ پێکدەهێنن بە بەراورد بە ژمارەی ئەو بازدەرانەی کە پێیان دەفڕن، و هۆکاری سەرەکی دەستنیشانکراویش شکستهێنانی کەلوپەل نییە — بەڵکو هەڵە هەژمارکردنی ڕێڕەوی فڕینە، واتە هەڵە خەمڵاندنی ئەوەی کە جەستە لە ڕاستیدا بۆ کوێ دەچێت بە بەراورد بە سروشتی زەوییەکە.

هەموو ژمارەیەک لەو پەرەگرافەدا هەمان کێشەی بنەڕەتی وەسف دەکات: فڕۆکەوانێکی وینگسویت ئەو بڕیاردانەی کە بە زیندوویی دەیهێڵێتەوە، نزیکەی بە تەواوی لەو بازدانانەوە دروست دەکات کە خۆیان مەترسیدارن، لە بەرزایی و خێراییەکی نزیکبوونەوەدا کە بڕیارێکی هەڵە، بەپێی پێناسە، قەرەبوو ناکرێتەوە. ئەمە ڕەخنەگرتن نییە لە وەرزشەکە. بەڵکو ئەمە ئەو هۆکارەیە کە دروستکردنی وەشانێکی ناوەوەی هەمان ئێرۆدینامیک کە شایەنی دووبارەکردنەوە و ڕاستکردنەوە بێت، بە تەواوی شایەنی دروستکردنە.

---

٢. دووبارەکردنەوە و ڕاستکردنەوە لە ڕاستیدا چی بەدەست دەهێنن

تونێلێکی وینگسویتی ناوەوە هاوشێوەسازی بازدانەکە ناکات — بەڵکو ئەو تاکە کارامەییە جیا دەکاتەوە کە بازدانێک ناتوانێت بە سەلامەتی و بە قەبارەیەکی زۆر فێری بکات: شوێنی جەستە و وەڵامدانەوەی کۆنترۆڵ لە ناو جەریانی هەوایەکی جووڵاودا، کە بە ڕادەی پێویست ڕاهێنانی پێدەکرێت، بە ڕاستکردنەوەی پێویستەوە، تا ئەو کاتەی کە ئیتر پێویستی بە بیرکردنەوەی ئاگایانە نامێنێت لە کاتی فشاردا.

ئەوەی کە ئەمە بەدەستی دەهێنێت، بە شێوەیەکی کۆنکرێتی:

• ڕاستکردنەوەی دەستبەجێ لەبری لێکۆڵینەوەی دوای ڕووداو. لە ناو تونێلەکەدا، مامۆستایەک بە شێوەیەکی فیزیکی لە هەمان جەریانی هەوادا ئامادەیە، لە هەمان کاتی ڕاستەقینەدا سەیری هەمان شوێنی جەستە دەکات، و دەتوانێت ڕاستی بکاتەوە پێش ئەوەی شێوازەکە جێگیر بێت — نەک دوای ڕووداوەکە پێداچوونەوە بۆ ڤیدیۆی کامێرای کڵاوێک بکات.
• بەو ژمارە هەوڵەی کە کارامەییەکە پێویستی پێیەتی. بازدانێکی وینگسویت، لە ڕووی کارکردییەوە، یەک هەوڵە بۆ هەر شتێک کە فڕۆکەوانەکە ڕاهێنانی لەسەر کردووە. سێشنێکی تونێل دەیان هەوڵە بۆ هەمان جووڵە لە تەنها یەک کاتژمێردا، لەگەڵ هێشتنەوەی جەریانی هەوا بە جێگیری لە نێوانیاندا.
• یەکەم ئەزموونی بەستراوە. فڕۆکەوانە نوێیەکان لە یەکەم سێشنەکانیاندا بە سەربەستی نافڕن. ئەوان بەستراونەتەوە — بە واتایەکی حەرفی: هارنێسێک (کەمەربەندێک) بە هێڵێکەوە بە مامۆستاکەوە بەستراوەتەوە، بۆیە جەریانی هەوا، شوێنی جەستە و هەستی فڕینی وینگسویت هەموویان ڕاستەقینەن، لە کاتێکدا لەدەستدانی کۆنترۆڵ بە سادەیی هێشتا مەحاڵە.

---

٣. ئەوەی کە بەدەستی ناهێنێت — و بۆچی وەڵامە ڕاستگۆیانەکە گرنگە

تونێلەکە فێری خەمڵاندنی سروشتی زەوی، کاتی دەرچوون، کردنەوەی پەرەشووت لە ژێر فشاردا، یان ئەو بڕیاردانە ناکات کە فڕۆکەوانێک بە زیندوویی دەهێڵێتەوە کاتێک ڕێڕەوی فڕین و شاخەکە لێک نزیک دەبنەوە. ئەو کارامەییانە تەنها لە بازدانی ڕاستەقینەدا بوونیان هەیە، و هیچ بڕە ڕاهێنانێکی ناوەوە جێگەیان ناگرێتەوە. دامەزراوەیەک، فیدراسیۆنێک یان پرۆگرامێکی ڕاهێنان کە بانگەشەی پێچەوانەی ئەمە بکات، لەلایەن خودی ئەو کۆمەڵگەیەوە ئاشکرا دەکرێت کە هەوڵی خزمەتکردنی دەدات — فڕۆکەوانەکانی وینگسویت بەوردی دەزانن کە بازدانێک چییان لێ داوا دەکات کە سێشنێکی تونێل داوای ناکات.

بانگەشە ڕاستگۆیانەکە تەسکترە و، بۆ کڕیارێکی جدی، قەناعەتپێکەرترە: تونێلێکی ناوەوە ئەو بەشەی مەترسییەکە لادەبات کە لە فێربوونی کۆنترۆڵی جەستە لە ژێر بارودۆخی بازداندا دروست دەبێت، لە کاتێکدا فڕۆکەوانەکە هێشتا خەریکی دروستکردنی ئەو کۆنترۆڵەیە. ئەو بەشەی مەترسییەکە لانابات کە لە خودی بازدانەکەوە سەرچاوە دەگرێت.

---

٤. چۆن سەلامەتی لە ڕاستیدا لە ناو دامەزراوەکەدا دروست کراوە

• تۆڕی سەلامەتی لە چەندین ئاستدا ، نەک تەنها لە خوارەوەی فڕێرەکە — فڕۆکەوانێکی بەستراوە یان لە قۆناغی سەرەتاییدا کە شوێنی خۆی لەدەست دەدات، پێویستی بە سنوورێک هەیە بۆ جێگۆڕکێ لە زیاتر لە یەک ئاراستەدا، نەک تەنها زەوییەک بۆ ئەوەی لەسەری بنیشێتەوە.
• سیستەمێکی هارنێسی قۆناغدار ، کە لە بەستەرێکی جێگیری دوو خاڵییەوە دەگۆڕێت بۆ هێڵێکی کارکردنی درێژتر تا دەگاتە فڕینی تەواو سەربەست تەنها دوای ئەوەی هەر قۆناغێک بە سەرکەوتوویی پێشان دەدرێت — هەمان پێشکەوتنی ڕێکخراو کە تونێلەکانی با ستوونی بۆ قوتابیانی سکایدایڤینگ بەکاریدەهێنن، کە گونجێنراوە بۆ ئەو خێراییە هەوایە بەرزتر و لارترانەی کە فڕینی وینگسویت پێویستی پێیەتی.
• پرۆتۆکۆلێکی چوونەژوورەوە و دەرچوون بۆ ناو جەریانی هەوایەکی جووڵاو. بردنی فڕۆکەوانێک بۆ ناو جەریانێکی هەوای لار و هێنانەدەرەوەی بە سەلامەتی، بەبێ ساتی لەدەستدانی کۆنترۆڵ لە دەرگاکەدا، خۆی لە خۆیدا ڕێکارێکی دیزاینکراوە، نەک کارێکی هەڕەمەکی.
• مامۆستایەک کە تەنها کاری لەو سێشنەدا سەیرکردنی یەک فڕێرە. بەپێچەوانەی بازدانی ڕاستەقینە، کە هیچ کەسێک ناتوانێت دەستوەردان بکات کاتێک فڕۆکەوانەکە خاڵی دەرچوونی جێهێشت، تونێلەکە چاودێرێکی ڕاهێنراو بە بەردەوامی و لە پەیوەندییەکی ڕاستکەرەوەدا دەهێڵێتەوە لە سەرەتاتا کۆتایی.

---

٥. ئەمە مانای چییە بۆ پرۆگرامەکەت

پێمان بڵێ ئەمە بۆ کێ دروست دەکەیت — پرۆگرامێکی ڕاهێنانی فیدراسیۆن، دامەزراوەیەکی بازرگانی، یان تێکەڵەیەک لە هەردووکیان — و ئێمە یارمەتیت دەدەین لە دیاریکردنی تۆڕی سەلامەتی، قۆناغەکانی هارنێس و سیستەمی چوونەژوورەوەی جەریانی هەوا کە لە ڕاستیدا لەگەڵ پرۆفایلی مەترسی ئەو فڕۆکەوانانەدا دەگونجێت کە بەکاریدەهێنن.

---

سەرچاوەکان و تێبینییەکان

• داتای گیانلەدەستدان لە بێیس جەمپی وینگسویت (نزیکەی ١ مردن لە هەر ٢,٣١٧ بازدانێکدا لە شوێنی باش دۆکیومێنتکراوی Kjerag Massif؛ مەودایەکی بڵاوکراوەی فراوانتری ڕێژەی گیانلەدەستدان کە نزیکەی ٠.٠٤٪ بۆ ١.٦٧٪یە بۆ هەر بازدانێک لە نێوان کۆمەڵە لێکۆڵینەوە لەسەرکراوە جیاوازەکاندا؛ هەڵە هەژمارکردنی ڕێڕەوی فڕین وەک هۆکاری سەرەکی دەستنیشانکراوی گیانلەدەستدانەکانی بێیس جەمپی وینگسویت؛ پشکی ناهاوسەنگی وینگسویتەکان لە کۆی گشتی مردنەکانی بێیس جەمپ): گونجاوە لەگەڵ Mei-Dan, O., Monasterio, E., Carmont, M., Westman, A., "Fatalities in Wingsuit BASE Jumping," Wilderness & Environmental Medicine, 2013، و شیکارییە بڵاوکراوەکانی دواتری ئامارەکانی گیانلەدەستدان لە بێیس جەمپ.
• پێشکەوتنی ڕاهێنان و سیستەمەکانی سەلامەتی لە تونێلی وینگسویتی ناوەوە (هارنێسی قۆناغدار — بەستەرێکی سەرەتایی دوو کارابینەر کە پێشدەکەوێت بۆ هێڵێکی بەستەری درێژتر پێش فڕینی سەربەست، تۆڕی سەلامەتی، پێشکەوتنی سەرپەرشتیکراو لەلایەن مامۆستاوە لە ڕێگەی کۆنترۆڵی پێشەوە/دواوە/خلیسکانی تەنیشت پێش فڕینی سەربەخۆ، کاتی ئاسایی پێشکەوتن لە ٢٠ خولەکەوە بۆ ٢ کاتژمێر پێش ئەوەی فڕێری یەکەمجار ئامادە بێت بۆ فڕینی سەربەست): گونجاوە لەگەڵ پێداچوونەوەیەکی ڕاستەوخۆی دامەزراوەیەک بۆ تونێلێکی وینگسویتی ناوەوەی کارا (Skydivemag, "Review: Indoor Wingsuit Tunnel").
• خوێندنەوەی پەیوەندیدار: وتارە بڵاوکراوەکانمان لەسەر

ئەندازیاریی تونێلی بای لێژ

و

ئابووریی دامەزراوەیەکی وینگسوتی ناوەوە

.